Η αντιπαράθεση για το έργο ύδρευσης στη νότια Ρόδο επεκτάθηκε στη δημοσιογραφική δεοντολογία και στις σχέσεις δημοσιογράφων με δημόσιους φορείς – Τι υποστηρίζουν ΔΕΥΑΡ, Περιφέρεια και Χρήστος Ευστρατίου
Η νέα δημόσια αντιπαράθεση μεταξύ ΔΕΥΑΡ και Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, με αφετηρία τις αδειοδοτήσεις έργου ύδρευσης στη νότια Ρόδο, έφερε στο προσκήνιο και ένα ευρύτερο, διαχρονικό ζήτημα: τη διαφάνεια στις επαγγελματικές σχέσεις δημοσιογράφων με δημόσιους φορείς, όταν οι ίδιοι καλύπτουν ή σχολιάζουν υποθέσεις στις οποίες οι φορείς αυτοί εμπλέκονται.
Στις δημόσιες διαφορές έχει ιδιαίτερη σημασία να είναι σαφής η ιδιότητα με την οποία μιλά κάθε πλευρά. Ο δικηγόρος δηλώνει ποιον εκπροσωπεί, ο εκπρόσωπος Τύπου ποιον φορέα εκφράζει και ο αιρετός από ποια θεσμική θέση τοποθετείται. Αντίστοιχα, όταν ένας δημοσιογράφος διατηρεί παράλληλα επαγγελματική σχέση με δημόσιο φορέα που αποτελεί μέρος μιας δημόσιας αντιπαράθεσης, η γνωστοποίηση αυτής της σχέσης παρέχει στον πολίτη πρόσθετο πλαίσιο για να αξιολογήσει όσα ακούει ή διαβάζει.
Η ύπαρξη μιας τέτοιας επαγγελματικής σχέσης δεν αποδεικνύει από μόνη της έλλειψη ανεξαρτησίας ή μεροληψία. Δημιουργεί, ωστόσο, ένα εύλογο ζήτημα διαφάνειας και διακριτών ρόλων. Αυτό ακριβώς το θέμα επέλεξε να θέσει δημόσια η ΔΕΥΑΡ, προκαλώντας την άμεση αντίδραση της Περιφέρειας.
Η ουσία της διαφοράς: Η άδεια τομής
Στην αφετηρία της νέας αντιπαράθεσης βρίσκεται το έργο ύδρευσης που, σύμφωνα με τη ΔΕΥΑΡ, αφορά τη Δημοτική Ενότητα Λινδίων και συγκεκριμένα την Κάλαθο, τα Βλυχά, τους Πεύκους, την Πυλώνα και τη Λίνδο.
Η ΔΕΥΑΡ υποστηρίζει ότι η άδεια τομής επί της εθνικής οδού αποτελεί διαφορετική αδειοδοτική διαδικασία από εκείνη που είχε βρεθεί στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης με την Περιφέρεια τον Αύγουστο.
Κατά τη θέση της Επιχείρησης, οι άδειες που αφορούσαν τις παρεμβάσεις επί των ρεμάτων είχαν ήδη εκδοθεί και παραδόθηκαν στην Περιφέρεια μαζί με τον φάκελο του έργου. Για το τμήμα της εθνικής οδού, αναφέρει ότι είχε γνωστοποιήσει πως θα υποβάλει αίτημα άδειας τομής όταν το έργο φτάσει στο συγκεκριμένο σημείο και ότι καμία εργασία δεν θα πραγματοποιούνταν εκεί πριν από την έκδοσή της.
Η Περιφέρεια παρουσιάζει διαφορετική εκδοχή. Ο αντιπεριφερειάρχης Χρήστος Ευστρατίου επιμένει ότι είχε προηγηθεί αυθαίρετη παρέμβαση σε χώρο ευθύνης της Περιφέρειας και υποστηρίζει ότι το σχετικό αίτημα της ΔΕΥΑΡ υποβλήθηκε μετά τη δημοσιοποίηση του θέματος.
Συνεπώς, πίσω από τη νέα ανταλλαγή ανακοινώσεων παραμένει μια ουσιαστική διαφωνία ως προς το τι ακριβώς αφορούσαν οι διαφορετικές αδειοδοτήσεις και το πότε έγιναν οι σχετικές ενέργειες.
Από τις άδειες στη δημοσιογραφική δεοντολογία
Η ανακοίνωση της ΔΕΥΑΡ, ωστόσο, δεν περιορίζεται στο τεχνικό σκέλος του έργου.
Η Επιχείρηση επικαλείται δημοσιευμένες διοικητικές πράξεις της ίδιας της Περιφέρειας και θέτει ζήτημα σχετικά με την παράλληλη ιδιότητα δημοσιογράφου που παρουσιάζει καθημερινή ενημερωτική εκπομπή και ταυτόχρονα διατηρεί εργασιακή σχέση με την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου σε αντικείμενο επικοινωνίας.
Σύμφωνα με όσα αναφέρει η ΔΕΥΑΡ, η συγκεκριμένη σχέση προβλέπει καθήκοντα συμβούλου του Περιφερειάρχη σε θέματα επικοινωνίας και υπαγωγή στις εντολές του. Παράλληλα, η Επιχείρηση επικαλείται στοιχεία σχετικά με το ωράριο και την εγκεκριμένη υπερωριακή απασχόληση.
Με βάση αυτά, η ΔΕΥΑΡ ανακοίνωσε ότι δεν θα απαντά πλέον σε άρθρα, εκπομπές ή τοποθετήσεις της συγκεκριμένης δημοσιογράφου για υποθέσεις που την αφορούν και ότι ως θεσμικό συνομιλητή της Περιφέρειας θα αντιμετωπίζει τον επίσημο εκπρόσωπο Τύπου της.
Η απάντηση της Περιφέρειας
Η αντίδραση του εκπροσώπου Τύπου της Περιφέρειας Κώστα Ταρασλιά ήταν άμεση και σε υψηλούς τόνους.
Ο ίδιος απορρίπτει τον τρόπο με τον οποίο η ΔΕΥΑΡ έθεσε το ζήτημα και υποστηρίζει ότι, αντί να περιοριστεί στην τεκμηρίωση των θέσεών της για τις αδειοδοτήσεις, στράφηκε στην επαγγελματική απαξίωση εργαζόμενης.
Παράλληλα, τονίζει ότι η συγκεκριμένη εργασιακή σχέση με την Περιφέρεια δεν αποτελεί κρυφό στοιχείο, αφού προκύπτει από δημοσιευμένες διοικητικές πράξεις, και καλεί τη ΔΕΥΑΡ, εφόσον θεωρεί ότι υπάρχει συγκεκριμένο ζήτημα σχετικά με το ωράριο ή οποιαδήποτε πληρωμή, να το θέσει με στοιχεία ενώπιον των αρμόδιων οργάνων.
Τι προβλέπει ο Κώδικας Δεοντολογίας
Στη δημόσια αντιπαράθεση και οι δύο πλευρές επικαλούνται τον Κώδικα Δεοντολογίας της ΠΟΕΣΥ, αλλά εστιάζουν σε διαφορετικές προβλέψεις του.
Η ΔΕΥΑΡ επικαλείται το άρθρο 5 και τη διάταξη που αφορά έμμισθες θέσεις δημοσιογράφων σε γραφεία Τύπου ή δημόσιες υπηρεσίες, όταν αυτές θέτουν εν αμφιβόλω την επαγγελματική αυτονομία και ανεξαρτησία τους.
Ο εκπρόσωπος Τύπου της Περιφέρειας αντιτείνει ότι πρέπει να εξετάζεται συνολικά ο Κώδικας και επικαλείται το άρθρο 8, σύμφωνα με το οποίο οι υποχρεώσεις που απορρέουν από αυτόν δεν συνιστούν περιορισμό της ελευθερίας της έκφρασης.
Το ζήτημα, επομένως, δεν μπορεί να κριθεί αυτομάτως μόνο από την ύπαρξη μιας εργασιακής σχέσης. Αναδεικνύει όμως τη σημασία δύο βασικών αρχών της δημοσιογραφίας: της ανεξαρτησίας και της διαφάνειας απέναντι στο κοινό.
Το πραγματικό ερώτημα για την ενημέρωση
Πέρα από τους υψηλούς τόνους των ανακοινώσεων, η συγκεκριμένη υπόθεση αναδεικνύει ένα θέμα που δεν αφορά μόνο τη ΔΕΥΑΡ ή την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου.
Οι δημόσιοι φορείς είναι εύλογο να απασχολούν επαγγελματίες της επικοινωνίας και δημοσιογράφους για την ενημέρωση των πολιτών σχετικά με το έργο και τις δράσεις τους. Παράλληλα, ένας επαγγελματίας μπορεί να έχει περισσότερες από μία ιδιότητες.
Όταν όμως αυτές οι ιδιότητες συναντώνται στο ίδιο δημόσιο θέμα, ιδιαίτερα όταν υπάρχει ανοιχτή αντιπαράθεση μεταξύ δύο φορέων, η διαφάνεια αποκτά μεγαλύτερη σημασία.
Ο πολίτης έχει συμφέρον να γνωρίζει όχι μόνο τι λέγεται, αλλά και από ποια θεσμική ή επαγγελματική θέση λέγεται. Αυτό δεν αναιρεί το δικαίωμα κανενός στην έκφραση ούτε αποδεικνύει από μόνο του ότι το περιεχόμενο μιας δημοσιογραφικής τοποθέτησης είναι ορθό ή λανθασμένο.
Η αξιοπιστία κάθε δημοσιεύματος ή εκπομπής κρίνεται τελικά από τα στοιχεία που παρουσιάζει, τη διασταύρωση των πληροφοριών, τη σαφή διάκριση γεγονότων και σχολίων και τη δυνατότητα των εμπλεκόμενων πλευρών να παρουσιάσουν τις θέσεις τους.
Στην προκειμένη περίπτωση, η ΔΕΥΑΡ επέλεξε να δηλώσει ότι θα συνομιλεί θεσμικά μόνο με τον επίσημο εκπρόσωπο Τύπου της Περιφέρειας. Η Περιφέρεια απαντά ότι η στάση αυτή δεν μπορεί να χρησιμοποιείται για τον περιορισμό ή την απαξίωση της δημοσιογραφικής κριτικής.
Έτσι, μια αντιπαράθεση που ξεκίνησε από το ερώτημα των αδειοδοτήσεων ενός έργου ύδρευσης έχει πλέον αποκτήσει μία δεύτερη διάσταση: πού τελειώνει η θεσμική επικοινωνία, πού αρχίζει η δημοσιογραφική λειτουργία και πόσο καθαρά πρέπει να διαχωρίζονται οι δύο ρόλοι απέναντι στον πολίτη.
Για την πληρέστερη ενημέρωση των αναγνωστών, ακολουθούν οι ανακοινώσεις και δηλώσεις των εμπλεκόμενων πλευρών.
Η ανακοίνωση της ΔΕΥΑΡ
Επί της ουσίας
Η άδεια τομής επί της εθνικής οδού, για την οποία γίνεται σήμερα λόγος, δεν έχει καμία σχέση με τα ερωτήματα που έθεσε τον Αύγουστο ο κ. Ευστρατίου για τις αδειοδοτήσεις επί των ρεμάτων. Εκείνες οι άδειες είχαν ήδη εκδοθεί και παραδόθηκαν στην Περιφέρεια εντός 24 ωρών, μαζί με ολόκληρο τον φάκελο του έργου. Στο ίδιο έγγραφο η ΔΕΥΑΡ ανέφερε ρητά ότι, όταν το έργο φτάσει στο τμήμα της εθνικής οδού, θα υποβάλει αίτημα άδειας τομής και ότι καμία εργασία δεν θα εκτελεστεί εκεί πριν από την έκδοσή της. Αυτό ακριβώς έγινε: ολοκληρώθηκαν τα εσωτερικά δίκτυα, υποβλήθηκε το αίτημα, εκδόθηκε η άδεια. Η σημερινή άδεια επιβεβαιώνει, με έγγραφο, ότι η ΔΕΥΑΡ τήρησε στο ακέραιο όσα δεσμεύθηκε δημόσια τον Αύγουστο. Η ΔΕΥΑΡ ζητά το σύνολο των απαιτούμενων αδειοδοτήσεων σε κάθε στάδιο, δεν χρειάζεται δασκάλους, χρειάζεται συνεργάτες. Το έργο φέρνει καθαρό, ποιοτικό νερό στη Δημοτική Ενότητα Λινδίων, στην Κάλαθο, στα Βλυχά, στους Πεύκους, στην Πυλώνα και στη Λίνδο, εκεί όπου από το 2022 δεν είχε φτάσει.
Επί του τρόπου
Η ΔΕΥΑΡ οφείλει να διευκρινίσει σε ποιον απαντά και σε ποιον όχι.
Η πρωινή εκπομπή του συγκεκριμένου ραδιοφωνικού σταθμού δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται από τη ΔΕΥΑΡ ως εκπομπή ενημέρωσης επί των υποθέσεών της. Η θέση αυτή δεν στηρίζεται σε εκτίμηση, αλλά σε αναρτημένες πράξεις της ίδιας της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, τις οποίες η ΔΕΥΑΡ παραθέτει όπως ακριβώς είναι δημοσιευμένες:
• Η παρουσιάστρια της εκπομπής απασχολείται στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου ως δημοσιογράφος, με σύμβαση ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου, κατ’ άρθρο 38 ν. 4483/2017 (ΑΔΑ 94ΚΠ7ΛΞ-4Ω4, ΦΕΚ 370/Γ/01.02.2024). Η σύμβαση (ΑΔΑ 9ΩΡΗ7ΛΞ-ΤΦΟ) προβλέπει καθήκοντα συμβούλου του Περιφερειάρχη σε θέματα επικοινωνίας, χωρίς αποφασιστικές αρμοδιότητες, υπαγωγή στις εντολές του και υποχρέωση απασχόλησης όλες τις εργάσιμες ημέρες και ώρες των δημοσίων υπηρεσιών.
• Η εκπομπή μεταδίδεται Δευτέρα έως Παρασκευή, 08:00 έως 10:00, δηλαδή περίπου δέκα ώρες εβδομαδιαίως, σε χρόνο που συμπίπτει με το ωράριο των δημοσίων υπηρεσιών.
• Με την απόφαση ΑΔΑ Ρ7887ΛΞ-Ι9Δ (ΦΕΚ 206/Β/21.01.2026) εγκρίθηκαν για την ίδια, για το 2026, έως 312 ώρες υπερωριακής απασχόλησης ανά εξάμηνο, με δαπάνη έως 6.200 ευρώ για το έτος, η πραγματοποίηση των οποίων βεβαιώνεται, κατά το κείμενο της απόφασης, από τον Περιφερειάρχη.
• Η ίδια υπογράφει, ως δημοσιογράφος του σταθμού, άρθρα με αντικείμενο τη ΔΕΥΑΡ.
Δημόσια εμφανίζεται ως Διευθύντρια Γραφείου Τύπου της Περιφέρειας.
Πώς συμβιβάζονται μεταξύ τους τα παραπάνω δεν είναι ζήτημα που θα κρίνει η ΔΕΥΑΡ, η οποία σε κανέναν δεν αποδίδει αδίκημα.
Διαπιστώνει όμως το αυτονόητο. Δεν νοείται δημοσιογράφος, του οποίου αποστολή είναι να ελέγχει την εξουσία, να μισθοδοτείται από την ίδια την εξουσία που καλείται να ελέγξει.
Αυτό δεν το λέει η ΔΕΥΑΡ, το λένε οι ίδιες οι αρχές δεοντολογίας του δημοσιογραφικού επαγγέλματος.
Ο Κώδικας Δεοντολογίας της ΠΟΕΣΥ, τον οποίο έχουν υιοθετήσει οι Ενώσεις Συντακτών της χώρας, ορίζει στο άρθρο 5 ότι ο δημοσιογράφος δεν επιδιώκει ούτε δέχεται έμμισθη θέση σε γραφεία τύπου ή δημόσιες υπηρεσίες, όταν αυτή θέτει εν αμφιβόλω την επαγγελματική του αυτονομία και ανεξαρτησία, ούτε δέχεται παροχές σε χρήμα ή σε είδος που επηρεάζουν την αμεροληψία του.
Για τη ΔΕΥΑΡ, λοιπόν, δεν μπορεί να θεωρείται ενημέρωση η κάλυψη μιας διαφοράς από πρόσωπο που μισθοδοτείται από τον έναν εκ των δύο αντιδίκων.
Η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου διαθέτει επίσημο εκπρόσωπο Τύπου. Σε αυτόν, θα απαντά εφεξής η ΔΕΥΑΡ.
Σε άρθρα, εκπομπές ή τοποθετήσεις της συμβούλου επικοινωνίας του Περιφερειάρχη δεν θα απαντήσει ούτε σήμερα ούτε στο μέλλον.
Ως προς τον εκπρόσωπο Τύπου, η ΔΕΥΑΡ σημειώνει μόνο τούτο: ο φάκελος του έργου, με τις άδειες και τη ρητή δέσμευση για την άδεια τομής, βρίσκεται στα χέρια της Περιφέρειας από τον Αύγουστο. Μετά την κοινοποίησή του, η Περιφέρεια δεν επανήλθε. Σήμερα, αντί να αναγνωρίσει ότι το έγγραφο επιβεβαιώθηκε, ο εκπρόσωπός της επέλεξε να το σχολιάσει ειρωνικά, χωρίς να προκύπτει ότι το έχει διαβάσει. Είναι δικαίωμά του. Η ΔΕΥΑΡ θα συνεχίσει να απαντά με έγγραφα.
Η ΔΕΥΑΡ θα συνεχίσει το έργο.
Η απάντηση του εκπροσώπου Τύπου της Περιφέρειας Κώστα Ταρασλιά
«Άδειες τομής προβλέπονται. Άδειες κριτικής, όχι»
Απάντηση Κώστα Ταρασλιά στην ΔΕΥΑ Ρόδου
Δήλωση του Εκπροσώπου Τύπου της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου Κώστα Ταρασλιά:
Με το τελευταίο δελτίο Τύπου της, η διοίκηση της ΔΕΥΑΡ φαίνεται ότι αποφάσισε να διευρύνει τις αρμοδιότητές της. Εκτός από την ύδρευση και την αποχέτευση, ανέλαβε την αξιολόγηση δημοσιογράφων, την επιθεώρηση προσωπικού της Περιφέρειας και την αξιολόγηση ραδιοφωνικών εκπομπών. Εντυπωσιακή διεύρυνση δραστηριοτήτων. Μόνο που κανείς δεν της την ανέθεσε.
Σε μια ανακοίνωση που υποτίθεται ότι αφορά τις αδειοδοτήσεις ενός έργου, στο οποίο η ΔΕΥΑΡ πιάστηκε για μια ακόμη φορά «με τη γίδα στην πλάτη», η διοίκηση της ΔΕΥΑΡ αφιερώνει το μεγαλύτερο μέρος της στην επαγγελματική απαξίωση μιας εργαζόμενης. Αντί να περιοριστεί στην τεκμηρίωση των θέσεών της, καταπιάνεται με τη σύμβαση, το ωράριο, τις αποδοχές και τη δημοσιογραφική ιδιότητα της συγκεκριμένης δημοσιογράφου.
Η σχέση εργασίας της δημοσιογράφου με την Περιφέρεια δεν είναι κάποια μυστική συναλλαγή που αποκάλυψε η ερευνητική δεινότητα της ΔΕΥΑΡ. Η ίδια η ανακοίνωσή της ΔΕΥΑΡ άλλωστε, παραπέμπει σε δημοσιευμένες διοικητικές πράξεις.
Εάν η διοίκηση της ΔΕΥΑΡ έχει συγκεκριμένο ζήτημα να θέσει για την τήρηση του ωραρίου ή για οποιαδήποτε πληρωμή, ας το θέσει συγκεκριμένα, με πλήρη στοιχεία και ενώπιον των αρμόδιων οργάνων.
Η επιλεκτική διαπόμπευση με υπονοούμενα, είναι πρακτική καταδικαστέα.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η διαβεβαίωση ότι η ΔΕΥΑΡ «σε κανέναν δεν αποδίδει αδίκημα». Αφού πρώτα παραθέτει όλα όσα μπορούν να δημιουργήσουν υποψίες, αποσύρεται πίσω από αυτή τη φράση. Θέλει να μείνει η εντύπωση της κατηγορίας, χωρίς να αναλάβει την ευθύνη μιας σαφούς καταγγελίας. Αυτό δεν είναι υπόδειγμα μίας γνωστής μεθόδου: αφήνουμε τη σκιά και παριστάνουμε ότι απλώς περιγράφουμε τον φωτισμό.
Και επειδή επιστρατεύθηκε η δημοσιογραφική δεοντολογία, ας διαβαστεί ολόκληρη. Ο Κώδικας της ΠΟΕΣΥ θέτει πράγματι κανόνες και στο άρθρο 8 διευκρινίζει επίσης ότι οι υποχρεώσεις που απορρέουν από αυτόν «δεν συνιστούν περιορισμό της ελευθερίας της έκφρασης». Η δεοντολογία απαιτεί ουσιαστική κρίση· δεν προσφέρεται για αυτόματους αφορισμούς. Αν οι ισχυρισμοί της δημοσιογράφου, κατά την άσκηση του επαγγέλματός της είναι ανακριβείς, να απαντηθούν με επιχειρήματα. Όχι με αφορισμούς και λάσπη.
Κατά τα άλλα, χρειάστηκε μια εκτενής ανακοίνωση για να μας εξηγήσουν ότι δεν ασχολούνται μαζί της. Για πρόσωπο στο οποίο δεν πρόκειται να απαντήσουν, ομολογουμένως αφιέρωσαν αξιοσημείωτη φροντίδα.
Όσο για την τιμή που μου επιφυλάσσουν, αναγνωρίζοντάς με ως τον συνομιλητή στον οποίο καταδέχονται να απαντούν, τους ευχαριστώ. Μόνο που η λογοδοσία δεν είναι προσωπική αλληλογραφία μεταξύ εκπροσώπων.
Μία εταιρεία που απέδειξε ότι δυσκολεύεται να ξεχωρίσει το πεζοδρόμιο από τη γέφυρα,
Μια εταιρεία που θεωρεί παράσημο την εκτόξευση των χρεών της,
Μία εταιρεία που θεωρεί την παραβατικότητα, κανονικότητα, δεν μπορεί να παραδίδει μαθήματα.
Άδειες τομής στα έργα της ΔΕΥΑΡ, προβλέπονται.
Άδειες κριτικής, Όχι.
Η δήλωση του αντιπεριφερειάρχη Χρήστου Ευστρατίου
ΔΗΛΩΣΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΕΥΣΤΡΑΤΙΟΥ
Σχετικά με αυθαίρετες παρεμβάσεις της ΔΕΥΑΡ σε χώρο ευθύνης της Περιφέρειας
Τον Αύγουστο, όταν διαπιστώσαμε αυθαίρετες παρεμβάσεις σε χώρο ευθύνης της Περιφέρειας, κάναμε το «λάθος», κατά τον Πρόεδρο της ΔΕΥΑΡ, να το δημοσιοποιήσουμε.
Σήμερα, η Περιφέρεια έχει αδειοδοτήσει-ως «εκδικητική» που είναι- την συγκεκριμένη παρέμβαση παραπλεύρως της Ε.Ο. Ρόδου-Λίνδου, και αφού η ΔΕΥΑΡ κατάθεσε σχετικό αίτημα μετά την δημοσιόποιηση της αυθαίρετης παρέμβασης.
Σήμερα, ο μόνος που δεν μπορεί να κουνά το δάκτυλο του είναι ο Πρόεδρος της ΔΕΥΑΡ.
Αλλά αυτά είναι ψιλά γράμματα για αυτόν.
